Divna Jelenković
Slika kao sazvučje praforme i kontinuuma
Tekst u katalogu izložbe u Salonu Muzeja savremene umetnosti
Beograd, 1997.

 

Polazište moje slike je kontinuum
koji kao osećajno biće pulsira u sazvučju sa svetom ideja.
Arhitekturu slike formiram idejom zvuka, čineći da plastične praforme, ispunjene energijom svetla, dobiju sposobnost neograničenog razlaganja, stvarajući konsonantne sisteme prostora koji se nikada ne realizuju.

Divna Jelenković


Divna Jelenković je, svakako saglasno svojoj prirodi, odabrala slikanje kao sudbinu postupnog, racionalnog, nikada ishitrenog ili pak meteorskim usponom i naglim uzletima uzdrmanog razvoja. Kroz nekoliko ciklusa, u ravnoteži i bez opterećenosti aktuelnim dilemama, razvila je sopstveni apstraktni pejsaž sa analitičkim usložnjavanjima, otkrivanjima fenomena unutrašnje i muzičke transponovanosti svetlosti i ritmike posredstvom elegantnih gestova i naglašavanja skrivene geometrije u fluidnim anglomeracijama, iluzije koja se preobražava u ubedljivu i autonomnu plastičku građu i celine asocijacija i poetskog naboja.

U završnicama, izbijao je u prvi plan naročiti gestualni kvalitet, koji počiva na osetljivoj tonskoj strukturi, sa približavanjem čak, nadrealnom obuhvatu, gde bi svaka priča i formalna provokacija ustupala mesto dejstvu kontemplativne celine, vizuelnom pribežištu koje ima svoju estetičku distancu i razložnost koja počiva na isključivo plastičkim argumentima i procesima koji se ispoljavaju kao čista vizuelnost i u krajnjoj liniji, ne-referentni kvalitet, uprkos ubedljivosti kompozicionih i formalnih činilaca.

No, ono što je bitnije, u postupnim i krajnje uzdržanim linijama selektivnog razvrstavanja mogućih prizora, Divna Jelenković je u slikanju, bez "kompleksa opusa", istrajavala na studijskim grupacijama, i tek kada je u određenoj fazi iscrpljen prvi krug, mogli su da se pojave novi momenti i da se sprovede diskretna transfiguracija onoga što je prema intimnom mnjenju i uverenju zaokruženo. Ako bi to ličilo na slikanje jedne jedine slike, samo iz različitih pozicija i saglasno strogim formalnim pretpostavkama, to bi bilo samo delimično tačno. To bi se pre odnosilo na retko i naizgled veoma diferencirano izdvajanje fenomena svetlosti u slici, onog koji deluje iz kompleksa upotrebljene građe kao nekakva iz duboke pozadine oslobođena energija, nezavisna i na neki način animozna, koja se kao efekat bljeska munje razlaže u totalnom obuhvatu. Otud, po analogiji, slika se, koliko iz manjih, toliko iz većih dimenzija, nameće kao mogući fragment gesamtkunstwerka, kao koncentrisani segment jedne vizije koja ima nešto teatralno i priklanja se izražajnosti koja računa sa kolektivnom svešću, kao što je i vagnerovski masivan tonski univerzum okrenut ka nadvremenim sintezama, ili bar budućnosti, koja se sugeriše na najsnažnijim krilima nade.

No, ako se u slikanju Divne Jelenković svakako ispoljava onaj elemenat razvojnosti koji ima sve atribute brižljivog, pre svega estetskog kultivisanja, sinhronog zalančavanja, utoliko je važnije da se naglasi i momenat vertikalnog izvlačenja svih činilaca u kvalitativno nov kvalitet. Ovo je bilo sasvim očigledno posle serije koju je tokom 90-tih Divna Jelenković u malom kabinetskom kvadratnom formatu radila na papiru, gde je klajnovskim kratkim zamahom na najsenzualniji mogući način okivala unakrsnim potezima bele površine, da bi nedugo zatim, našla srećnu varijantu otvaranja ka širim prostorima, gotovo do granica gde seže fizička amplituda gesta, sa nesmanjenom svežinom i silinom, onim što ujedinjuje ono što je ujedno neponovljivo i visoko rizično i duboko proosećano i promišljeno.

Takvim načinom, jedna moguća aleatorika gesta našla je kao ponornica svoje ishodište u kristalizaciji oblika, u čvrstoj tektonici zbijenih oblika, sa pojačanim i veoma osetljivim kolorizmom, sjajem koji proishodi iz maksimalnog izvlačenja u prvi plan fizičkih svojstava lazurno i u jednom dahu nanete paste, u okruženju jakih plavih, modro zelenih, violet i katkad htonskih, zemljanih tonova. Ove kompleksne tvorevine sa neskrivenim monumentalnim i intenzivnim udarom ne deluju kao interpretacija očekivanog, već stvaranje sasvim neočekivanog, sa jasno naglašenom strukturom koja se neumitno podvrgava ritmovima prirode, ali i sugeriše, na hiperboličan način, svu sumu unutrašnjih izvora koji obrazuju uzbudljivu izražajnost novog prizora.


Dušan Đokić                 
Slikar i likovni kritičar                 
Član AICA - Međunarodnog udruženja likovnih kritičara